Terug naar overzicht

Een beeld van de genocide (Project Rusizi, 8)

Ria van Haren en Mark Luigjes zijn in Rwanda voor het project ‘Ontmoet Rusizi’. Ze laten geregeld van zich horen. Het is vrijdag 12 februari, Ria stuurt haar laatste bericht vanuit Rwanda.

 

Iedereen zit beneden te eten, dus een mooi moment om de internetverbinding te gebruiken. Bovendien merk ik dat een dag later schrijven maakt dat je alweer dingen vergeet. Er gebeurt per dag zoveel!

Vanochtend zijn we na het ontbijt (dat in dit hotel erg goed is: kaas en pindakaas beschikbaar….) weer in de auto gestapt op weg naar Bugusera. Dat is het gebied waar het project van zelfhulpgroepen inmiddels al een jaar of zeven draait. We waren daar maandag ook, maar kort. Onderweg naar het dorp kwamen we langs het terrein waar de aanbouw van een groot internationaal vliegveld gepland staat. Kigali wordt dan tweede in de rij. Inmiddels heeft een aantal bewoners in die omgeving voor het vliegveld hun huizen al moeten verlaten. Ook staat het enorm luxe en grote Tulip hotel er al in de middle of nowhere.Rusizi 3

 

De eerste stop was bij een kinderopvang/kleuterschool met twee groepen. Groot enthousiasme. De kinderen leren al spelend wat Engels. Zien er goed uit (geen bolle buikjes) en hebben per klas een onderwijzeres. Ze sprongen met een paar springtouwen in flitsende kleuren uit Barneveld; touwtje springen was ze bekend. Mark heeft weer mooie beelden voor de film kunnen schieten. Zijn tijd om het script compleet te krijgen raakt op en het is mooi om te zien hoe uitermate vriendelijk, maar heel gedecideerd hij zijn werkwijze en onze opstelling (niet in het beeld!) kenbaar maakt.

Schrijnend was het wel om te zien met welk schoolmateriaal de kinderen het moeten doen: enkele affiches aan de muur met alfabet en enige woord/plaatje combinatie. Maar de aansluiting met de beleving van kinderen ontbreekt. Ik sprak daarover met John, de directeur van AEE die vandaag ook weer mee was. Gebrek aan professionele opleidingen voor het onderwijzend personeel is wel een feit.

 

We vervolgden de reis over hobbelige paden, veel stof en hier en daar een grote plas van de bui van vannacht. Op naar een werkplaats voor jongeren die het onderwijs vroegtijdig zijn gestopt. In deze werkplaats krijgen ze de mogelijkheid om skills aan te leren en de goeden stromen door naar de optie van een eigen bedrijfje.

 

Rusizi 4

Nog weer veel hobbels verder waren vrouwen en mannen op het land aan het werk. Met werktuigen die wij nog nauwelijks kennen, bewerken zij de grond om deze gereed te maken voor het planten van mais. Deze groepen sluiten zich aan bij een coöperatie. Gebruiken de oogst niet meer sec voor eigen gezin, maar voor de productie en export naar elders. Op deze wijze groeit hun kapitaal. Mais, bonen en cassave zijn producten uit deze streek, naast de thee en rijst die we gisteren hebben gezien.

 

Na de lunch splitste de groep zich weer op en ben ik naar het memorial van de volkerenmoord geweest. Dat heeft op ons allen bijzonder veel indruk gemaakt. Waar we morgen naar toe gaan in de omgeving van Kigali is een herdenkingsplaats (education), maar op deze plaats hebben zich afschuwelijke moordpartijen afgespeeld. Het betreft een kleine katholieke kerk, waar door Tonia Locatelli (Italiaanse missiezuster) veel Tutsi’s werden geholpen met een schuilplaats en voedsel. Op 9 maart 1992 is zij vermoord en ook zijn er 45.000 Tutsi’s in deze omgeving afgeslacht . Sorry voor het woord, maar aan de schedels die er worden bewaard kun je zien op welke gruwelijke wijze dit is gebeurd. In de kerk liggen op de banken de kleren van de slachtoffers. Ook is er het massagraf van de moordenaars: 56 personen zijn deels levend onder grote rotsstenen bedolven. Indrukwekkend, je wordt er stil van.

 

Morgen gaan we met een aantal nog naar de markt en het memorial. Schrijven zal niet meer lukken. In de avond gaan we naar het vliegveld om zo rond 11 uur aan de nachtvlucht naar Nederland te beginnen. Groeten dus van allemaal vanuit een prachtig Rwanda: het land van de 1000 heuvels (mijn spieren hebben er wel iets van gevoeld) maar vooral ook de meer dan a million smiles!! I’ll gonna miss them.